Türk Kahvesi Suyu Önce mi Yoksa Sonra mı İçilir

Türk kahvesi hakkında herkes tarafından merak edilen, bu konuda birçok bilginin paylaşıldığı fakat herhangi bir kaynak gösterilemeyen Türk kahvesi ikramında servis edilen su önce mi yoksa sonra mı içilmeli?  Bu konuda yerli ve yabancı kaynaklar yolumuza ışık tutmaktadır.Yerli kaynaklarda yemek ve içecek üzerine en kapsamlı bilgilerin yer aldığı sürnamaleri incelemek yerinde olacaktır. Sürname; Osmanlı şehzadelerin sünnet düğünleri, padişah çocuk ve kardeşlerinin evlenme düğünlerini, padişah çocuklarının doğumları vesilesiyle yapılan şenlıklerin ayrıntılı biçimde anlatıldığı eserlerdir. Surnameleri incelediğimizde  kahve ikramlarının kahve yanında şerbet, gülsuyu ve tatlı verildiği  yazılmıştır.  Burdanda anlaşıldığı gibi kahve ile su tüketiminin çok yaygın olmadığı görülmektedir. Yabancı yazarların kitaplarını incelediğimizde ise birçok kaynak kitapta suyun kahveden önce içildiğini yazmışlardır. 1763-1784 yılları arasında İzmir ve İstanbulun isveç konsolosluğunda tercüman olarak görev yapan Ignatıus Dohsson un Osmanlı Örf ve adetleri üzerine yazdığı kitabında Türkler sabah kalktıklarında su içip üzerine kahve içerler şeklinde bilgi vermiştir.  1856 da yılında İstanbul u ziyaret eden Theophile gautier kahvehane gözlemlediği Türkler kahve içmeden önce su içiyorlar şeklinde yazmıştır.  1874 yılında İstanbul a gelen İtalyan yazar Edmondo Amicis kitabında Türkler fincanı ağzına götürmeden önce, daima su içerler diye yazmıştır. Bu kaynaklar ışığında suyun kahveden önce içildiğini görmekteyiz.  Peki halk Türk kahvesini hangi su ile yapardı. Evliya Çelebinin seyahatnamesinde yer alan bilgilere göre; Fatih Sultan Mehmet İstanbul u fethettikten sonra ilk icraatlarından biri içme suyu çalışmaları olmuştur. Bizans döneminden kalma su kemerlerini, bentlerini, su yollarını, yer altı su kanallarını tamir ettirmiş ve yenilerinin yaptırmıştır. Bunun dışında 200 adet çeşmede yaptırmıştır. Evliya çelebinin seyahatnamesinde Fatih Sultan Mehmet in suya ayrı bir ilgisinin olduğu yer almaktadır. Fatih sultan Mehmet Birgün tüm hekimlerini çağırıp İstanbul un en iyi suyunu tespit etmelerini istemiştir. İstanbul un dört bir tarafından gelen sulara pamuk batırılmış güneşte kurutulmuş. Kuruyan pamuklar tartıldığında Eski Saray içinde bulunan Şemun pınarı en hafif ve iyi su olduğu tespit edilmiştir. O günden sonra Fatih Sultan Mehmet sık sık bu suyu tüketirmiş. Kendisinden sonra gelen tüm padişahlarda halkın içme suyuna büyük önem vermiş ve mahallelere bol bol çeşmeler yapılmıştır. Halk lezzetli kaynak sularının mahallerine ulaşmış olması ile büyük rahatlığa ermiştir. Çeşmelerin yapımı ile sakalık adı verilen bir meslek dalı ortaya çıkmıştır. Sakaların işi imkanı ve evlere için su taşımaktı. Sakalar atlı ve yaya olarak ikiye ayrılırmış. Sakaların çeşmesi halkın çeşmesinden ayrı yapılır ve sadece kendilerine tahsis edilen çeşmeden su alabilirlermiş. Sakalar kırba adı verilen öküz derisinden yapılan su tulumu ile evlere su taşırdı, su tesliminden sonra kapı kenarına çizgi atar, ay sonu su parasını toplu olarak tahsil edermiş. Sakalar sudan para almaz sadece taşıma için para alırlarmış. Sakanın su taşıdığı evde erkek yok ise kapı kenarında su için bir delik bulunur bu delikten kırba uç sokularak su duvar arkasında bulunan küpe aktarılırmış. Hane halkı kahvesini mutlaka temiz kaynak suyu ile yaparmış, kahvenin öncesinde bu suyu tüketirmiş Gerard de Nerval’in 1843 yılında İstanbul seyahatinde kaleme yazılarında su hakkında çok önemli bir bilgiler paylaşmıştır. Mahalle ve çarşılarda  butik su dükkanlarının olduğu ve bu dükkanlara su gurmelerinin geldiğini başka hiçbir ülkede böyle bir şey görmediğinden bahsetmiştir. Bu su dükkanlarında şehiriçi, şehirdışı ve farklı ülkelerden getirilen sular satılırmış. Halk su dükkanlarına gidip, bardakla su içer yada şişelerle su satın alırlarmış. Kırkçeşme, Belgrad, Taksim, Halkalı suyu 5 para, Kayışdağ, Çamlıca, Beykoz, Taşdelen suyu 10 para, Tuna ve Nil suyu 20 paraya satılırmış. Kahvehanelere gelen varlıklı müşteriler  Benim  kahvemi Tuna suyu ile yapın der; kahveci çırağı bir koşu su dükkanına gider, müşterinin istediği suyu ustasına teslim edermiş.  Zengin fakir kim olursa olsun gün içinde defalarca kahve içermiş.  Suyu ister önce için ister sonra için bunun bir önemi yok önemli olan tükettiğiniz kahvenin kalitesi ve taze olmasıdır. Kahve hakkında yeni videolardan haberdar olmak için abone olmayı unutmayınız. Herkese afiyet olsun.